كلك سينا

فصلنامه اقتصاد سیاسی در این شماره :

 

رشد اقتصادی ، تئوری جمعیت و فیزیولوژی : .................................................................................. 6

تکیه گاه فرایند های بلند مدت در اتخاذ سیاست های اقتصادی

رابرت ویلیام فوگل

مترجم : حسین تسلیمی

یادگیری مالیات ستانی : اقتصاد سیاسی تجارت تریاک در ایران : 1941-1921 ......................52

برادلی هانسن

مترجم : جعفر خیرخواهان

وابستگی به مسیر طی شده .....................................................................................................................76

استن جی لیبوویتز و استفن ای مارگولیز

مترجم : علی نصیری اقدم

محیط زیست و محاسبات اقتصادی ........................................................................................................ 104

سمیر امین

مترجم : محمد قلی یوسفی

قابلیت اجرای قرارداد و نهادهای اقتصادی تجارت ابتدایی : ...............................................................120

ائتلاف تجار مغربی

اونر گریف

مترجم : رضا مجید زاده

تملک بدنه سازی فیشر توسط جنرال موتورز ........................................................................................162

رونالد کوز

مترجمین : اصلان قودجانی و احمد میدری

مشارکت بانک جهانی در خصوص سازی سیستم های ........................................................................186

تامین اجتماعی دولتی ( عمومی ) در کشورهای در حال توسعه و گذار

دین بکر و بایانی کار

مترجمین : محسن ایزدخواه و سید مهدی ارایی

 

معرفی کتاب :

فناوری ، نهادها و رشد اقتصادی ................................................................................................................232

ریچارد نلسون

سعید نایب

 

به مجرد آنکه بپذيريم پديده‌هاي اقتصادي تحت تأثير شرايط اجتماعي، يا به تعبيري صريح‌تر نهادهاي اجتماعي و بالاخص اقتصادي، نيز قرار دارند، مطالعه تاريخ اقتصادي تبديل به جزء ضروري و لاينفک پژوهش اقتصادي مي‌شود. دليل آن روشن و در ذيل اين حقيقت نهفته است که تحولات نهادهاي اقتصادي به طور تدريجي و در پهنه تاريخ رخ مي‌دهد لذا تبيين تحولات اقتصادي که وظيفه علم اقتصاد است مستلزم توجه به عاملي مي‌شود که به شدت در گذشته جامعه ريشه دارد. به بياني ديگر تحولات اقتصادي به عاملي پيوند مي‌خورد که خصلت متمايز آن وابستگي به مسير طي شده است.

امروزه، پژوهش‌هاي تاريخ اقتصادي در دانشکده‌هاي اقتصاد در ايران تقريباً مغفول و تاريخ اقتصادي ايران و جهان از برنامه درسي اين رشته حذف شده است. مادام که در يک فضاي انتزاعي، آنگونه که اقتصاد مرسوم مي‌پندارد، بازارها رقابتي و هزينه‌هاي معاملاتي مساوي صفر فرض شوند، اهميت نهادها در تحليل اقتصادي و تعيين مسير بلند مدت اقتصاد ناچيز خواهد بود و در نتيجه اوضاع حاکم بر آموزش و پژوهش علم اقتصاد در ايران، از اين منظر تا حدی پذيرفتني. اما واقعيت حاکم بر اقتصاد کشورها با چنين فضاي ذهني فاصله بسيار دارد و از اينرو تحليل واقعيت‌ها به شدت نيازمند نگرشي تاريخي است.

اين شماره از فصلنامه اقتصاد سياسي تحول همه جانبه در بردارنده کوشش‌هاي عالمانه‌اي است که برخي از آنها جلوه‌هايي از اهميت مباحث تاريخ اقتصادي را به نمايش مي‌گذارد. نخستين مطلب، ترجمه سخنراني رابرت ويليام فوگل به هنگام دريافت جايزه نوبل در رشته اقتصاد در سال 1993 است. وي به عنوان يک تاريخدان اقتصادي، در اين سخنراني، شرحي از پژوهش‌هاي ميان رشته‌اي خود براي تبيين رشد بلند‌مدت اقتصادي با استفاده از نظريه جمعيت و فيزيولوژي، ارائه مي‌نمايد.

در دومين مقاله، برادلي هانسن، با کنکاش در تجربه تاريخي سياست‌گذاري دولت در حوزه تجارت ترياک در ايران، در يک چارچوب اقتصاد سياسي، کوشش مي‌کند توضيح دهد چگونه تفاوت در محدوديت‌ها به تغيير سياست‌های دولت انجاميده است.

مقاله سوم به تشريح مفهوم وابستگي به مسير طي شده مي‌پردازد. لايبوويتز و ماگوليز، در مقاله خود علاوه بر اين، پي‌آمدهاي توجه به مفهوم فوق در تحليل پديده‌هاي اقتصادي را توضيح مي‌دهند.

در چهارمين مقاله، سمير امين با رويکرد اقتصاد سياسي، دو نگرش بديلِ نئوکلاسيکي و سوسياليستي به موضوع مهم محيط زيست را مقايسه مي‌نمايد.

اونر گريف، مولف پنجمين مقاله که ترجمه آن در اين شماره از فصلنامه تقديمتان مي‌شود، در يک بررسي تاريخي و با استفاده از نظريه بازيها نشان مي‌دهد که چگونه تجار مديترانه‌اي در قرن يازدهم توانستند با خلق نهاد اقتصادي کارآ روابط تجاري را تسهيل نمايند.

مقاله ششم، يک واقعه تاريخي در صنعت اتومبيل‌سازي آمريکا را از منظر سازماندهي اقتصادي، مورد بحث قرار مي‌دهد. رونالد کوز، در اين مقاله، توضيحات رايج در خصوص ادغام بدنه سازي فيشر در کارخانه جنرال موتورز را به نقد مي‌کشد و ديدگاه بديلي را ارائه مي‌کند.

هفتمين و آخرين مطلب ترجمه نخستين بخش از مقاله بيکر و کار در خصوص نظام‌هاي تأمين اجتماعي است. اين دو، با مقايسه دو نظام متداول تأمين اجتماعي، تجربيات ناشي از جايگزيني آنها را در 12 کشور آمريکاي لاتين و اروپاي شرقي و مرکزي مرور کرده و يافته‌هاي مهمي را گزارش نموده اند. دومين قسمت از ترجمه اين مقاله در شماره آتي فصلنامه منتشر خواهد شد.

بخش معرفي کتاب اين شماره به مرور اجمالي بر اثر ارزنده‌اي از ريچارد نلسون با عنوان تکنولوژي، نهادها و رشد اقتصادي اختصاص دارد.

انتشار اين شماره از فصلنامه مرهون کوشش‌هاي در خور ستايش مترجمين مقالات و مؤلف بخش معرفي کتاب و نيز زحمات ارزشمند دست‌اندرکاران ويرايش و آماده سازي اين نشريه در موسسه مطالعات دين و اقتصاد است. تلاش آنان را ارج نهاده و آمادگي خود را براي دريافت نقطه نظرات و پيشنهادات ارزنده خوانندگان محترم فصلنامه اعلام مي‌دارم.

 

                                                   

دوست خوبمان آقای دکتر احمد سیف مطلب جالبی در مورد مکانیسم بازار و عملکرد آن در جامعه نوشته و برای درج در این وبلاگ ارسال کرده اند که ضمن تشکر از لطف ایشان نوشته شان را در اینجا آورده ایم :

از این پیش گزاره آغاز می كنم كه وجود یك دولت كارآ جزء جدائی ناپذیر كارآئی یك نظام اقتصادی بر اساس بازار است. درس نامه های دانشگاهی و ادعاهای محققان نئولیبرال به جای خودمحفوظ، در واقعیت زندگی نمونه ای وجود نداشته است كه رابطه بین این دو غیر از این بوده باشد. یعنی بر خلاف آنچه كه گاه گفته می شود، بحث بر سر انتخاب بین این دو نیست. مسئله اصلی و كاردانی و كارشناسی واقعی فراهم كردن شرایط لازم برای ایجاد توافقی منطقی بین این دو است. اگر از دیدگاه كسانی كه بحث را به بن بست انتخاب ناگزیر بین دولت و بازار می كشانند، تجربة نظام دستوری تائیدی بر اهمیت بازار باشد، تجربه كشورهای سرمایه سالاری صنعتی [ در وجه مثبت ] و بسیار كشورهای دیگر چون برزیل، تایلند، مكزیك، آرژانتین، اندونزی...  [ در وجه منفی] تائیدی دو باره بر ضرورت كارآئی دولت برای پیشبردمطلوب امورات اقتصادی در نظامی بر اساس بازار است.

این سخن در وجه كلی درست است كه قدرت فسادآفرین و فاسد كننده است ولی این قدرت نمی تواند و نباید تنها به قدرت كنترل نشدة سیاست پردازان و دولت محدود شود. قدرت نامحدود عوامل اقتصادی در بازار نیز حداقل به همان شدت و به همان مقدار فاسد كننده و فساد آفرین است. اگر برای جلوگیری از فاسد شدن سیاست پردازان، محدود بودن زمان قدرت مداری تجویز می شود، برای جلوگیری از قدرت فاسد كنندة بازار نیز راههای برون رفت لازم است كه كنترل و تنظیم مقررات موثر از جمله موارد آن است. پرسش اصلی اما این است كه چه كسی یا چه نهادی باید در تنظیم این مقررات و كنترل بكوشد؟ شیوه های خودگردان كنترل، معمولا مثمر ثمر نیست و نتایج مطلوب ببار نمی آورد. به این ترتیب، اگر پاسخ این باشد كه دولت، پس، آن گاه اهمیت و ضرورت كارآئی دولت نمود برجسته تری پیدا می كند. از دولتی غیر كارآ و رابطه باز، تنها مقرراتی غیر كارآ و نظامی رابطه سالار بر می آید و دیگر هیچ. و كنترل و یا مقررات غیر كارآ و رابطه سالار نه فقط مددكار نیستند بلكه به ناهنجارترین صورت ممكن مخربندو فاسد كننده. یعنی می رسیم به اول سطر.

ادامه مطلب

چند روزی است بحث سهمیه بندی بنزین، زمان و نحوه انجام آن به هر جا که می روی نقل مجلس است و هر کس به فراخور حال خود در این باب نظری دارد. فارغ از صواب یا ناصواب بودن سهمیه بندی بنزین آنچه که این اواخر ذهن اغلب شهروندان ایرانی را به خود معطوف کرده، تشکیک در به سرانجام رسیدن این طرح است. تا آنجا که بعضا حتی مردم کوچه و بازار هم بدون آنکه اطلاعات و اخبار موثقی داشته باشند این طرح را شکست خورده اعلام کرده و از عدم اجرای آن خبر می دهند. اما به واقع علت چیست که علیرغم بحث و مجادله طولانی مدت و برنامه ریزی همه جانبه برای سهمیه بندی بنزین، این طرح به سوژه شوخی عوام از یکسو و چالشی سخت برای متولیان آن از سویی دیگر تبدیل شده است....

نوشته شده توسط علي خالقي از دانشجويان سابق دانشگاه علامه
ادامه مطلب

به نام خدا
گويا قرار بر اين شده تا جمعي از اقتصاد خوانان، دور همديگر جمع شوند و بر مبناي نگاه‌هاي متفاوتي كه دارند به بررسي و نقد مسايل اقتصاد ايران بپردازند.
و به احتمال قريب به يقين با يك اسباب كشي از وبلاگ قبلي كه تشكيل داده شده بود - مسير توسعه- به اينجا بياييم.
اميد كه تمامي اين مباحثاب كمكي باشد بر دركبهتر و عميق‌تر مسايل اقتصاد ايران.

والسلام